Adhyaya 44
The Deeds of Sukalā in the Vena Narrative: Battle, Liberation of the Boar-King, and Gandharva-Kingship
सुकलेच्या कथानकात पुराणवक्ता सांगतो—अत्यंत बलवान वराह-नायक कोलवर याने राजाची सेना उधळून लावली. त्यामुळे राजा क्रुद्ध होऊन धनुष्य उचलतो व काळासारखा बाण साधून पुढे सरसावतो; पण वेगवान व उग्र वराहराज त्याचा आघात मोडून काढतो, घोडा घाबरून पडतो आणि युद्ध रथयुद्धात बदलते. वराहराज गर्जना करून कोशलच्या रथहीन सैनिकांचा संहार करतो; अखेरीस धर्मात्मा राजा हित गदेने त्याचा वध करतो. मृत्यूनंतर तो हरिधामास प्राप्त होतो; देव पुष्पवृष्टी, चंदन-कुंकुमवृष्टी आणि दिव्य उत्सवांनी त्याचा सन्मान करतात. त्यानंतर त्याचे रूप दिव्य चतुर्भुज होते; तो विमानात आरूढ होऊन इंद्रादि देवांकडून पूजिला जातो आणि पूर्वदेह टाकून गंधर्वांचा राजा होतो—धर्मपूर्ण परिणतीने मोक्ष व उत्कर्ष सूचित होतो.
Shlokas
Verse 1
चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः । सुकलोवाच । स्वसैन्यं दुर्धरं दृष्ट्वा निर्जितं दुर्धरेण तम् । चुकोप भूपतिः क्रूरं दुःसहं शूकरं प्रति
सुकल म्हणाला—आपले दुर्धर सैन्य त्या अत्यंत दुर्धराने जिंकलेले पाहून राजा क्रोधाने पेटला आणि त्या दुःसह शूकराविषयी क्रूर झाला।
Verse 2
धनुरादाय वेगेन बाणं कालानलोपमम् । तस्याभिमुखमेवासौ हयेनाभिससार सः
त्याने धनुष्य उचलून वेगाने काळाग्निसम बाण घेतला; आणि त्याच्याच समोर अश्वारूढ होऊन सरळ धाव घेतली।
Verse 3
स यदा नृपतिं हयपृष्ठगतं वरपौरुषयुक्तममित्रहणम् । परिपश्यति शूकरयूथपतिः प्रगतोभिमुखं रणभूमितले
जेव्हा रणभूमीवर समोर येणाऱ्या त्या राजाला—घोड्यावर आरूढ, श्रेष्ठ पराक्रमयुक्त, शत्रुहंता—शूकरयूथपती पाहतो,
Verse 4
निशितेन शरेण हतो हि यदा नृपतेर्हयपादतले प्रगतः । तमिहैव विलंघ्य च वेगमनाः प्रखरेण जवेन च कोलवरः
तो राजााच्या घोड्याच्या खुरांखाली येताच तीक्ष्ण बाणाने जखमी झाला; तेव्हा कोलवर वेगमनाने त्याला तिथेच उडी मारून प्रखर वेगाने धावला।
Verse 5
व्यथितस्तुरगः सकिरिःकिटिना न हि याति क्षितौ स हि विद्धगतिः । तुरगः पतितो भुवि तुंडहतो लघुस्यंदनमेव गतो नृपतिः
किरिःकिटिने व्यथित झालेला घोडा जमिनीवर चालू शकला नाही, कारण त्याची गती अडवली गेली होती। तोंडावर आघात होऊन घोडा भूमीवर पडला; आणि राजा फक्त हलक्या रथाने पुढे गेला।
Verse 6
स हि गर्जति शूकरजातिरवैरथसंस्थितकोशल येन जवैः । गदया निहतः किल भूपतिना रणमध्यगतः स हि यूथपतिः
शूकरजातीत जन्मलेला तो यूथपती सिंहनादासारखा गर्जतो। रथाविना उभ्या असलेल्या कोशलसेनेवर तो वेगाने तुटून पडला; आणि रणमध्यात राजाने गदेने त्याचा निश्चयच वध केला।
Verse 7
परित्यज्य तनुं च स्वकां हि तदा गत एव हरेर्गृहमेव वरम्
स्वदेहाचा त्याग करून तो तेव्हा निश्चयाने हरिच्या धामास गेला—तीच परम, श्रेष्ठ व उत्तम गती आहे।
Verse 8
कृत्वा हि युद्धं समरे हितेन राज्ञा समं शूकरराजराजः । पपात भूमौ च हतो यदा तु ववर्षिरे देववराः सुपुष्पैः
धर्मनिष्ठ राजा हित याच्यासह रणांगणात युद्ध करून शूकरांचा राजा मारला जाऊन भूमीवर पडला; तेव्हा श्रेष्ठ देवांनी सुंदर पुष्पवृष्टी केली।
Verse 9
तस्योर्ध्वगः पुष्पचयः सुजातः संतानकानामिव सौरभश्च । सकुंकुमैश्चंदनवृष्टिमेव कुर्वंति देवाः परितुष्यमाणाः
तेथून सुबद्ध पुष्पराशी वर उचलली, संतानक फुलांसारखी सुगंधित; आणि संतुष्ट देवांनी कुंकुममिश्रित चंदनवृष्टी केली।
Verse 10
विमृश्यमानः स हि तेन राज्ञा चतुर्भुजः सोपि बभूव राजन् । दिव्यांबरोभूषणदिव्यरूपः स्वतेजसा भाति दिवाकरो यथा
त्या राजाने चिंतन करताच, हे राजन्, तोही चतुर्भुज झाला; दिव्य वस्त्रे व आभूषणांनी युक्त, दिव्यरूपधारी, स्वतेजाने सूर्याप्रमाणे प्रकाशू लागला।
Verse 11
दिव्येन यानेन दिवं गतो यदा सुपूज्यमानः सुरराजदेवैः । गंधर्वराजः स बभूव भूयः पूर्वं स्वकं कायमिहैव हित्वा
दिव्य विमानाने स्वर्गास गेला, इंद्रादि देवांनी अत्यंत पूजिला; आणि आधी इथेच आपला पूर्वदेह टाकून तो पुन्हा गंधर्वांचा राजा झाला।
Verse 44
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
अशा रीतीने श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात वेनोपाख्यानांतर्गत सुकलाच्या चरित्रवर्णनाचा चव्वेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला।