Shloka 54

Adhyaya 49 — Primordial Human Creation, the Rise of Desire, and the Origins of Settlements, Measures, and Agriculture

Sanskrit

याः शाखाः कल्पवृक्षाणां पूर्वमासन् द्विजोत्तम ।

ता एव शाखा गेहानां शालात्वं तेन तासु तत् ॥

Transliteration

yāḥ śākhāḥ kalpavṛkṣāṇāṃ pūrvam āsan dvijottama / tā eva śākhā gehānāṃ śālātvaṃ tena tāsu tat

Translation

हे द्विजश्रेष्ठ, ज्या फांद्या पूर्वी कल्पवृक्षांच्या होत्या, त्याच घरांच्या फांद्या झाल्या; म्हणून त्यांत ‘शाला’—गृह-सभागृह/घररचना—अशी अवस्था उत्पन्न झाली।

Speakers

• Narrator addressing a brāhmaṇa interlocutor (‘dvijottama’); precise frame-speaker not stated in the provided excerpt

Key Themes

• Cultural memory
• Material culture
• Loss of kalpavṛkṣas
• Etymology/terminology