Adhyaya 29 — Alarka’s Inquiry and Madalasa’s Teaching on Householder Dharma (Gārhasthya), Vaiśvadeva, and Atithi Hospitality
शोभनाशोभनाकाराṃ तं मन्येत प्रजापतिम् ।
अनित्यं हि स्थितो यस्मात् तस्मादतिथिरुच्यते ॥
śobhanāśobhanākāraṃ taṃ manyeta prajāpatim / anityaṃ hi sthito yasmāt tasmād atithir ucyate
अतिथी—तो प्रियदर्शन असो वा अप्रियदर्शन—त्याला प्रजापतीस्वरूपच मानावे. त्याचा निवास कायमचा नसतो, म्हणूनच त्याला ‘अतिथी’ म्हणतात, म्हणजे ज्याच्या येण्याची ठरलेली तिथी नसते.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
Hospitality is not contingent on external traits. The guest embodies a divine principle (Prajāpati), so honoring an atithi becomes a direct act of dharma rather than social preference.
Primarily ‘Vamśānucarita/Dharma’ material rather than cosmological pancalakṣaṇa; it functions as smṛti-like ethical instruction embedded in the Purāṇa.
The ‘impermanent guest’ symbolizes the transient nature of worldly encounters; responding with reverence trains non-reactivity and sanctifies daily life as yajña.