Shloka 109
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
ततो नैमिषकुण्जं च समासाद्य कुरूद्धह | ऋषय : किल राजेन्द्र नैमिषेयास्तपस्विन:,कुरुश्रेष्ठ! तत्पश्चात् नैमिषकुठ्जकी यात्रा करे। राजेन्द्र! कहते हैं, नैमिषारण्यके निवासी तपस्वी ऋषि पहले कभी तीर्थयात्राके प्रसंगसे कुरुक्षेत्रमें गये थे। भरतश्रेष्ठ] उसी समय उन्होंने सरस्वतीकुंजका निर्माण किया था (वही नैमिषकुंज कहलाता है)
tato naimiṣakuñjaṃ ca samāsādya kurūddhaha | ṛṣayaḥ kila rājendra naimiṣeyās tapasvinaḥ ||
त्यानंतर, हे कुरुकुलश्रेष्ठ, तो ‘नैमिषकुञ्ज’ नावाच्या उपवनास येऊन पोहोचला। राजेन्द्र! असे म्हणतात की नैमिषारण्यातील तपस्वी ऋषी पूर्वी तीर्थयात्रेच्या निमित्ताने कुरुक्षेत्रात आले होते. त्याच प्रसंगी त्यांनी सरस्वतीच्या तीरावर एक पवित्र कुञ्ज निर्माण करून प्रतिष्ठा केली; म्हणून त्या स्थळास ‘नैमिषकुञ्ज’ असे नाव पडले.
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
Sacred places gain and retain sanctity through the tapas and conduct of righteous sages; pilgrimage is portrayed as a dharmic act that connects communities to remembered holy geography and reinforces ethical tradition.
The speaker describes arriving at Naimiṣakuñja and reports a tradition: ascetic sages from Naimiṣāraṇya once visited Kurukṣetra on pilgrimage and established a sacred grove on the Sarasvatī, which became known as Naimiṣakuñja.