Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

नलस्य विवस्त्रीकरणं दमयन्ती-सहानुगमनं च

Nala’s Disrobing and Damayantī’s Companionship

एवंगुणं नल॑ यो वै कामयेच्छपितुं कले । कृच्छे स नरके मज्जेदगाधे विपुले हृदे । एवमुक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययु:,“ऐसे सद्गुणसम्पन्न महाराज नलको जो शाप देनेकी कामना करेगा, वह कष्टसे भरे हुए अगाध एवं विशाल नरककुण्डमें निमग्न होगा।” कलियुग और द्वापरसे ऐसा कहकर देवतालोग स्वर्गमें चले गये

evaṃguṇaṃ nalaṃ yo vai kāmayec chapituṃ kale | kṛcchre sa narake majjed agādhe vipule hṛde || evam uktvā kaliṃ devā dvāparaṃ ca divaṃ yayuḥ ||

बृहदश्व म्हणाले—सद्गुणसम्पन्न नलासारख्या राजामध्ये प्रविष्ट झालेल्या कलिला जो कोणी शाप देण्याची इच्छा करील, तो महान दुःखाने विशाल व अथांग नरककुंडात बुडून जाईल। असे सांगून देवांनी कलि व द्वापर यांना उद्देशून स्वर्गास प्रस्थान केले।

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
गुणम्virtue/quality
गुणम्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Singular
नलःNala
नलः:
Karta
TypeNoun
Rootनल
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
कामयेत्should desire
कामयेत्:
TypeVerb
Rootकम् (कामयति)
FormVidhi-ling (Optative), Present-system, 3rd, Singular, Parasmaipada
शपितुम्to curse
शपितुम्:
TypeVerb
Rootशप्
FormTumun (infinitive)
कलेto/for Kali
कले:
Sampradana
TypeNoun
Rootकलि
FormMasculine, Dative, Singular
कृच्छेin hardship/distress
कृच्छे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormMasculine, Locative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नरकेin hell
नरके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरक
FormMasculine, Locative, Singular
मज्जेत्should sink/be immersed
मज्जेत्:
TypeVerb
Rootमज्ज्
FormVidhi-ling (Optative), Present-system, 3rd, Singular, Parasmaipada
अगाधेin bottomless (one)
अगाधे:
TypeAdjective
Rootअगाध
FormMasculine, Locative, Singular
विपुलेin vast (one)
विपुले:
TypeAdjective
Rootविपुल
FormMasculine, Locative, Singular
हृदेin a lake/pool (lit. in a basin/heart; here: pool)
हृदे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
FormNeuter, Locative, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
FormKtva (absolutive/gerund)
कलिम्Kali
कलिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकलि
FormMasculine, Accusative, Singular
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
द्वापरम्Dvapara
द्वापरम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वापर
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दिवम्heaven
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (दिव)
FormMasculine, Accusative, Singular
ययुःwent
ययुः:
TypeVerb
Rootया
FormLit (Perfect), Perfect, 3rd, Plural, Parasmaipada

बु॒हदश्व उवाच

B
Bṛhadaśva
N
Nala
K
Kali
D
Dvāpara
D
Devas (gods)
S
Svarga (heaven)
N
Naraka (hell)