Shloka 82
Ajñātavāsa-saṅkalpaḥ — Yudhiṣṭhira’s Resolve and Dhaumya’s Exempla on Concealment
Devanagari script
सत्यवानुवाच शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यज्राननि लक्षये | मातापितृभ्यामिच्छामि संगम त्वत्प्रसादजम्,सत्यवानने कहा-्रिये! मेरे सिरका दर्द दूर हो गया है। मुझे अपने सब अंग स्वस्थ दिखायी देते हैं। अब तुम्हारे कृपाप्रसादसे मैं अपने माता-पितासे मिलना चाहता हूँ
Translation
सत्यवान म्हणाला—प्रिये! माझी डोकेदुखी निवळली आहे; माझे सर्व अवयव स्वस्थ दिसत आहेत. आता तुझ्या कृपाप्रसादाने मला माझ्या माता-पित्यांची भेट घ्यायची आहे.
Word by Word
सत्यवान्Satyavan
सत्यवान्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha), Third, Singular
शिरोरुजाheadache
शिरोरुजा:
Karta
TypeNoun
Rootशिरोरुज्
FormFeminine, Nominative, Singular
निवृत्ताhas ceased/has gone away
निवृत्ता:
TypeAdjective
Rootनि-वृत्
FormFeminine, Nominative, Singular
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
स्वस्थानिhealthy / in good condition
स्वस्थानि:
TypeAdjective
Rootस्वस्थ
FormNeuter, Nominative, Plural
अङ्गानिlimbs; body-parts
अङ्गानि:
Karta
TypeNoun
Rootअङ्ग
FormNeuter, Nominative, Plural
लक्षयेI perceive/notice
लक्षये:
TypeVerb
Rootलक्ष्
FormPresent, First, Singular
माताwith (my) mother
माता:
Karana
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Instrumental, Singular
पितृभ्याम्with (my) father (and/or parents) (dual form)
पितृभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Dual
इच्छामिI wish/desire
इच्छामि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, First, Singular
सङ्गम्meeting; reunion
सङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootसङ्गम
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वत्your
त्वत्:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
प्रसादजम्born of (your) favor; due to your grace
प्रसादजम्:
TypeAdjective
Rootप्रसादज
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
यम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes