Shloka 26
Sāvitrī–Satyavān Vivāha: Kanyāpradāna and Āśrama-Śīla (सावित्री-सत्यवान्विवाहः)
हता वै स्त्रीस्वभावेन शुक्लचारित्रभूषणा । सा तं परुषमारब्धा वक्तुं साध्वी पतिव्रता,लक्ष्मणकी यह बात सुनकर रोती हुई सीताने उन्हें संदेहकी दृष्टिसे देखा। यद्यपि शुद्ध सदाचार ही उनका आभूषण था। वे साध्वी और पतिव्रता थीं; तथापि स्त्री स््वभाववश उस समय उनकी बुद्धि मारी गयी। उन्होंने लक्ष्मणको कठोर बातें सुनानी आरम्भ कीं --
hatā vai strīsvabhāvena śuklacāritrabhūṣaṇā | sā taṃ paruṣam ārabdhā vaktuṃ sādhvī pativratā ||
मार्कंडेय म्हणाले—ती निर्मळ सदाचाराने भूषित, साध्वी व पतिव्रता होती; तरी त्या क्षणी स्त्रीस्वभावजन्य आवेगाने तिची बुद्धी झाकोळली गेली. मग त्या सतीने त्याला कठोर वचने बोलण्यास आरंभ केला.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Even a person established in purity and marital fidelity can, under emotional pressure, lapse into harsh speech; the verse highlights the ethical need for restraint (vāg-niyama) and vigilance over one’s mind, especially in moments of fear, suspicion, or grief.
Mārkaṇḍeya describes a virtuous wife whose normally spotless character is momentarily eclipsed by agitation; she begins to speak sharply to a man present before her, indicating a sudden turn from composed dharmic conduct to emotionally driven reproach.