Shloka 233
पञ्चमहाभूतगुण-इन्द्रियनिग्रह-उपदेशः | Teaching on the Qualities of the Five Elements and Sense-Control
Devanagari script
आराधयित्वा त्वां देवा: सुखमेधन्ति सर्वश: । महाद्युते! आपके रुष्ट होनेसे ही दैत्यराज देवताओंके सामने पराजित हो जाते हैं। आप इस जगतके सम्पूर्ण प्राणियोंकी सृष्टि तथा संहार करनेवाले हैं। प्रभो! आपकी आराधना करके ही सम्पूर्ण देवता सुख एवं समृद्धि-लाभ करते हैं
Translation
हे महाद्युते! तुझी आराधना केल्यानेच देव सर्वत्र सुख व समृद्धी प्राप्त करतात. तू रुष्ट होताच दैत्यराज देवतांसमोर पराभूत होतात. या जगातील सर्व प्राण्यांची सृष्टी व संहार करणारा तूच आहेस. प्रभो! तुझ्या उपासनेनेच देवगण सुख-समृद्धीचा लाभ घेतात.
Word by Word
आराधयित्वाhaving worshipped
आराधयित्वा:
Karma
TypeVerb
Rootआराधय् (धातु: राध्/आराध्; causative stem आराधय-)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, द्वितीया, एकवचन
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एधन्तिprosper, thrive
एधन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootएध्
Formलट् (वर्तमान), कर्तरि, प्रथम, बहुवचन
सर्वशःin every way, wholly
सर्वशः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस्
Formtrue
Speaker
उत्तडुक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes