Shloka 99
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभि: । ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम्,जो मन, वाणी, क्रिया और बुद्धिके द्वारा कभी पाप नहीं करते हैं, वे ही महात्मा तपस्वी हैं। शरीरको सुखा देना ही तपस्या नहीं है
ye pāpāni na kurvanti manovākkarmabuddhibhiḥ | te tapanti mahātmāno na śarīrasya śoṣaṇam ||
युधिष्ठिर म्हणाला—जे मन, वाणी, कर्म आणि बुद्धी यांद्वारे पाप करत नाहीत, तेच महात्मे खरे तपस्वी होत. केवळ शरीर शुष्क करणे हेच तप नव्हे.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
True tapas is ethical restraint and purity across mind, speech, action, and discernment; mere physical mortification or emaciation is not the essence of austerity.
In the Vana Parva’s reflective discourse, Yudhiṣṭhira articulates a dharma-centered definition of austerity, shifting emphasis from external bodily hardship to inner moral discipline.