Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry and Sañjaya’s Etymologies of Kṛṣṇa’s Names

Puruṣottama-nāma-nirvacana

वैचित्रवीर्य पुरुषा: क्रोधहर्षसमावृता: । सिता बहुविधे: पाशैर्ये न तुष्टाः स्वकैर्धनै:,विचित्रवीर्यकुमार! जो मनुष्य अपने धनसे संतुष्ट नहीं हैं और काम आदि विविध प्रकारके बन्धनोंसे बँधकर हर्ष और क्रोधके वशीभूत हो रहे हैं, वे काममोहित पुरुष अंधोंके नेतृत्वमें चलनेवाले अंधोंकी भाँति अपने कर्माद्वारा प्रेरित होकर बारंबार यमराजके वशमें आते हैं

vaicitryavīrya-puruṣāḥ krodha-harṣa-samāvṛtāḥ | sitā bahu-vidhaiḥ pāśair ye na tuṣṭāḥ svakair dhanaiḥ ||

हे विचित्रवीर्यकुमार! जे लोक आपल्या धनाने तृप्त नसतात आणि काम-मोह इत्यादी अनेक पाशांनी बांधले जाऊन हर्ष व क्रोधाच्या आधीन होतात, ते कर्माने प्रेरित होऊन अंधांच्या नेतृत्वाखाली चालणाऱ्या अंधांसारखे वारंवार यमाच्या अधीन जातात.

विचित्रवीर्यO Vichitravirya
विचित्रवीर्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविचित्रवीर्य
FormMasculine, Vocative, Singular
पुरुषाःmen, persons
पुरुषाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Plural
क्रोधहर्षसमावृताःenveloped/overcome by anger and joy
क्रोधहर्षसमावृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आ-वृ (समावृत) / क्रोध / हर्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
सिताःbound, tied (fastened)
सिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसि (सित)
FormMasculine, Nominative, Plural
बहुविधैःby many kinds of
बहुविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहुविध
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
पाशैःby nooses/bonds
पाशैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाश
FormMasculine, Instrumental, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
तुष्टाःcontent, satisfied
तुष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुष् (तुष्ट)
FormMasculine, Nominative, Plural
स्वकैःwith their own
स्वकैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस्वक
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
धनैःwealth, riches
धनैः:
Karana
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Instrumental, Plural

व्यास उवाच

V
Vyāsa
V
Vicitravīrya
Y
Yama