Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

धृतराष्ट्रस्य बलाबलचिन्ता

Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Strength and Preference for Śama

(ईदृशेडभिनिविष्टस्य पृथिवीक्षयकारके । अधर्म्यें चायशस्ये वा कार्ये महति दारुणे ।। पाण्डवैर्विग्रहस्तात सर्वथा मे न रोचते ।। ) “तुम ऐसे कार्यके लिये दुराग्रह करते हो, जो समस्त भूमण्डलका विनाश करनेवाला है। यह अधर्मकारक तो है ही, अपयशकी भी वृद्धि करनेवाला है; इसके सिवा यह अत्यन्त क्रूरतापूर्ण कर्म है। तात! तुम्हारा पाण्डवोंके साथ युद्ध छेड़ना मुझे किसी भी तरह अच्छा नहीं लग रहा है। आत्मजेषु परं स्नेहं सर्वभूतानि कुर्वते । प्रियाणि चैषां कुर्वन्ति यथाशक्ति हितानि च,“संसारके समस्त प्राणी अपने पुत्रोंपर अत्यन्त स्नेह करते हैं तथा अपनी शक्तिके अनुसार इनका प्रिय एवं हितसाधन करते हैं

īdṛśe 'bhiniviṣṭasya pṛthivīkṣayakārake | adharmyeṃ cāyaśasye vā kārye mahati dāruṇe || pāṇḍavair vigrahas tāta sarvathā me na rocate || ātmajeṣu paraṃ snehaṃ sarvabhūtāni kurvate | priyāṇi caiṣāṃ kurvanti yathāśakti hitāni ca ||

वैशंपायन म्हणाले—“तू अशा महान् व दारुण कार्यासाठी दुराग्रहाने हट्ट धरतोस, जे संपूर्ण पृथ्वीचा क्षय करणारे आहे. ते अधर्मजनक आहे, अपयश वाढविणारे आहे आणि अत्यंत क्रूरही आहे. तात, पांडवांशी वैर घेऊन युद्ध छेडणे मला कोणत्याही प्रकारे रुचत नाही. जगातील सर्व प्राणी आपल्या पुत्रांवर परम स्नेह करतात आणि आपल्या शक्तीनुसार त्यांचे प्रिय व हित साधतात.”

ईदृशेin such (a matter)
ईदृशे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootईदृश
FormNeuter, Locative, Singular
अभिनिविष्टस्यof one who is firmly set/intent
अभिनिविष्टस्य:
TypeAdjective
Rootअभि-नि-विश्
FormMasculine, Genitive, Singular
पृथिवीof the earth
पृथिवी:
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Genitive, Singular
क्षयdestruction
क्षय:
Karma
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
कारकेin (something) causing
कारके:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकारक
FormMasculine, Locative, Singular
अधर्म्येin an unrighteous (act)
अधर्म्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअधर्म्य
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अयशस्येin (something) bringing disgrace
अयशस्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअयशस्य
FormNeuter, Locative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कार्येin an act/deed
कार्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Locative, Singular
महतिin a great (deed)
महति:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Locative, Singular
दारुणेin a cruel/terrible (deed)
दारुणे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदारुण
FormNeuter, Locative, Singular
पाण्डवैःwith the Pāṇḍavas
पाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
विग्रहःconflict/war
विग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootविग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
तातdear one/son (address)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वथाin every way
सर्वथा:
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा
मेto me/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
रोचतेis pleasing/appeals
रोचते:
TypeVerb
Rootरुच्
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
P
Pāṇḍavas
P
Pṛthivī (the earth/world)