Shloka 106
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
सुदुर्बल॑ नावजानाति कंचिद् युक्तो रिपुं सेवते बुद्धिपूर्वम् । न विग्रहं रोचयते बलस्थै: काले च यो विक्रमते स धीर:,जो किसी दुर्बलका अपमान नहीं करता, सदा सावधान रहकर शत्रुके साथ बुद्धिपूर्वक व्यवहार करता है, बलवानोंके साथ युद्ध पसंद नहीं करता तथा समय आनेपर पराक्रम दिखाता है, वही धीर है
sudurbalo nāvajānāti kañcid yukto ripuṁ sevate buddhipūrvam | na vigrahaṁ rocayate balasthaiḥ kāle ca yo vikramate sa dhīraḥ ||
जो कोणत्याही दुर्बलाचा अपमान करत नाही, सावध व संयमी राहून शत्रूशी बुद्धिपूर्वक वागतो, बलवानांशी निरर्थक विग्रह पसंत करत नाही आणि वेळ आल्यावर पराक्रम दाखवतो—तोच धीर होय.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Strength is not a license for contempt. A dhīra combines humility toward the weak, intelligent and cautious engagement with enemies, avoidance of needless clashes with the powerful, and decisive courage when the proper time demands action.
In Udyoga Parva, Vidura offers counsel on conduct and policy amid rising tensions before the great war. This verse defines the qualities of a truly steady and wise person—one fit for difficult political and ethical circumstances.