Shloka 28
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
स त्वां गहें भारतानां विरोधा- दन्तो नूनं भवितायं प्रजानाम् । नो चेदिदं तव कर्मापराधात् कुरून् दहेत् कृष्णवर्त्मेव कक्षम्,अतः आप जो भरतवंशमें विरोध फैलाते हैं, इसके कारण मैं तो आपकी निन््दा करता हूँ: क्योंकि इस कौरव-पाण्डवविरोधसे निश्चय ही समस्त प्रजाओंका विनाश होगा। यदि आप मेरे कथनानुसार कार्य नहीं करेंगे तो आपके अपराधसे अर्जुन समस्त कौरववंशको उसी प्रकार दग्ध कर डालेंगे, जैसे आग घास-फ़ूसके समूहको जला देती है
sa tvāṃ garhe bhāratānāṃ virodhād anto nūnaṃ bhavitāyaṃ prajānām | no ced idaṃ tava karmāparādhāt kurūn dahet kṛṣṇavartmeva kakṣam ||
संजय म्हणाला—भरतवंशात वैर पसरवितोस म्हणून मी निश्चयाने तुझी निंदा करतो; कारण या शत्रुत्वातून प्रजांचा विनाश अटळ आहे. आणि तू माझ्या सांगण्याप्रमाणे वागला नाहीस, तर तुझ्या कर्मदोषामुळे अर्जुन सर्व कुरूंना तसाच जाळून टाकील, जसा काळसर वाटेने धावणारा अग्नी कोरड्या गवताच्या झुडपाला भस्म करतो.
संजय उवाच
Educational Q&A
Stoking factional hostility within a lineage is an ethical failure with public consequences: the ruler’s or leader’s wrongful action (karmāparādha) can precipitate widespread ruin, and violence—once unleashed—spreads like fire through dry brush.
Sañjaya delivers a sharp warning: by sustaining the Kuru–Pāṇḍava conflict, the addressee is driving the realm toward catastrophe. He predicts that if corrective action is not taken, Arjuna will destroy the Kurus, compared to fire consuming a thicket.