Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya

Peace Appeal and Five-Village Proposal

कथं हि मन्त्राग्रयधरो मनीषी धर्मार्थयोरापदि सम्प्रणेता । एवं युक्त: सर्वमन्त्रैरहीनो नरो नृशंसं कर्म कुर्यादमूढ:,आप श्रेष्ठ मन्त्रियोंका सेवन करनेवाले हैं, स्वयं भी बुद्धिमान्‌ हैं, आपत्तिकालमें धर्म और अर्थका उचित-रूपसे प्रयोग करते हैं, सब प्रकारकी अच्छी सलाहोंसे भी आप युक्त हैं। फिर आप-जैसे साधनसम्पन्न दिद्वान्‌ पुरुष ऐसा क्रूरतापूर्ण कार्य कैसे कर सकते हैं?

sañjaya uvāca |

kathaṁ hi mantrāgrayadharo manīṣī dharmārthayor āpadi sampranetā |

evaṁ yuktaḥ sarvamantrair ahīno naro nṛśaṁsaṁ karma kuryād amūḍhaḥ ||

संजय म्हणाला—जो श्रेष्ठ मंत्र धारण करणारा, बुद्धिमान, आणि आपत्तीकाळी धर्म व अर्थनीती यांचा योग्य मार्ग दाखविणारा आहे; जो कोणत्याही उत्तम सल्ल्याने हीन नाही—तो अमूढ पुरुष क्रूर कर्म कसा करील?

कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
मन्त्रof counsels/strategies
मन्त्र:
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Genitive, Plural
अग्रयexcellent/chief
अग्रय:
TypeAdjective
Rootअग्रय
FormMasculine, Genitive, Plural
धरःholder/bearer
धरः:
Karta
TypeNoun
Rootधर
FormMasculine, Nominative, Singular
मनीषीwise man
मनीषी:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मof dharma
धर्म:
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Genitive, Dual
अर्थयोःand artha (policy/wealth)
अर्थयोः:
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Genitive, Dual
आपदिin calamity/in distress
आपदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Singular
सम्प्रणेताleader/guide/director
सम्प्रणेता:
Karta
TypeNoun
Rootसम्-प्र-नी (सम्प्रणेता)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवम्thus/in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
युक्तःendowed/connected
युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुज् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वwith all
सर्व:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
मन्त्रैःby/with counsels
मन्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
अहीनःnot lacking
अहीनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-हीन
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
नृशंसम्cruel/heinous
नृशंसम्:
TypeAdjective
Rootनृशंस
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्मdeed/action
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
कुर्यात्should do/would do
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
अमूढःnot deluded/wise
अमूढः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-मूढ
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya