Shloka 5
Vāmadeva’s Counsel on Rooted Kingship and Non-violent Victory (वामदेवोपदेशः—दृढमूलराजधर्मः)
जिसके सैनिक संतुष्ट, राजाके द्वारा सान्त्वना-प्राप्त और शत्रुओंको धोखा देनेमें चतुर हों, वह भूपाल थोड़ी-सी सेनाके द्वारा भी पृथ्वीपर विजय पा लेता है ।।
paurajānapadā yasya bhūteṣu ca dayālavaḥ | sadhanā dhānyavantaś ca dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ ||
ज्याचे पौर व जनपदवासी त्याच्यावर अनुरक्त आहेत, जो सर्व प्राण्यांवर दयाळू आहे, आणि ज्याचे राज्य धन व धान्याने संपन्न आहे—तोच पार्थिव दृढमूल मानला जातो.
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A king’s strength is not only military or punitive power but a stable moral and material foundation: the loyalty of citizens and villagers, compassion toward all beings, and a well-provisioned, grain-rich realm. These make the ruler ‘firm-rooted’ and enduring.
In Śānti Parva’s discourse on kingship (rājadharma), the sage Vāmadeva describes the marks of a successful ruler. This verse highlights internal stability—public support, humane governance, and economic sufficiency—as the basis of durable sovereignty.