Previous Verse
Next Verse

Shloka 84

Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)

(अधो न क्षीयते यस्माद्‌ वदन्त्यन्ये ह्धोक्षजम्‌ ।) जिसके अनुग्रहसे जीव अधोगतिमें पड़कर क्षीण नहीं होता, उन भगवान्‌को दूसरे लोग इसी व्युत्पत्तिके अनुसार 'अधोक्षज' कहते हैं ।।

adho na kṣīyate yasmād vadanty anye hy adhokṣajam | śabda ekapadair eṣa vyāhṛtaḥ paramarṣibhiḥ | nānyo hy adhokṣajo loke ṛte nārāyaṇa-prabhum |

ज्याच्या कृपेने जीव अधोगतीत पडूनही क्षीण होत नाही, त्या भगवंताला काही जण या व्युत्पत्तीनुसार ‘अधोक्षज’ म्हणतात. महर्षी सांगतात की हा एक शब्द असला तरी तो भिन्न घटकांचा समास असून सृष्टी, पालन आणि लय यांचा एकमेव आधार दर्शवितो; म्हणून प्रभु नारायणावाचून जगात दुसरा कोणीही ‘अधोक्षज’ म्हणविण्यास पात्र नाही.

अधःdownwards/below
अधः:
TypeIndeclinable
Rootअधस्
not
:
TypeIndeclinable
Root
क्षीयतेperishes/decays/is diminished
क्षीयते:
TypeVerb
Rootक्षि
FormLat, Atmanepada, Prathama, Eka
यस्मात्from whom/because of whom
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
FormPum, Panchami, Eka
वदन्तिthey say/call
वदन्ति:
TypeVerb
Rootवद्
FormLat, Parasmaipada, Prathama, Bahu
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormPum, Prathama, Bahu
अधोक्षजम्Adhokṣaja (a name of the Lord)
अधोक्षजम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधोक्षज
FormPum, Dvitiya, Eka

तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ

N
Nārāyaṇa
A
Adhokṣaja
P
paramarṣis (great seers)