Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)

“व्यक्तभावको प्राप्त हुए उन्हीं अनिरुद्धने पितामह ब्रह्माकी सृष्टि की। वे ब्रह्मा सम्पूर्ण तेजोमय हैं और उन्हींको समष्टि अहंकार कहा गया है

vyaktabhāvakaḥ prāptaḥ sa evāniruddho pitāmaha-brahmaṇaḥ sṛṣṭiṃ cakāra | sa brahmā sarva-tejomayaḥ, sa eva ca samaṣṭy-ahaṅkāra iti kathyate |

व्यक्तभाव प्राप्त झाल्यावर त्या अनिरुद्धाने पितामह ब्रह्म्याची सृष्टी केली. ब्रह्मा सर्वथा तेजोमय आहेत; त्यांनाच समष्टि अहंकार—विश्व ‘मी’—असेही मानले जाते.

व्यक्तभावकःthe one whose nature is manifest (manifest-being)
व्यक्तभावकः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यक्तभावक
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राप्तःhaving attained / having reached
प्राप्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became / was
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिरुद्धःAniruddha
अनिरुद्धः:
Karta
TypeNoun
Rootअनिरुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
पितामहस्यof the grandsire
पितामहस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Genitive, Singular
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
सृष्टिम्creation
सृष्टिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसृष्टि
FormFeminine, Accusative, Singular
अकरोत्made / created
अकरोत्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्पूर्णतेजोमयःentirely consisting of radiance
सम्पूर्णतेजोमयः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्पूर्णतेजोमय
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तिis
अस्ति:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed / alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
समष्ट्यहंकारःthe collective ego-principle
समष्ट्यहंकारः:
Karta
TypeNoun
Rootसमष्ट्यहंकार
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis called
उच्यते:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Passive (Karmani)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Aniruddha
B
Brahmā (Pitāmaha)