Shloka 29
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
ज्ञान ज्ञेयं तथा ज्ञो$ज्ञ: कस्तपा अतपास्तथा | सूर्याति सूर्य इति च विद्याविद्ये तथैव च
jñānaṃ jñeyaṃ tathā jño ’jñaḥ kas tapā atapās tathā | sūryāti-sūrya iti ca vidyāvidye tathaiva ca ||
याज्ञवल्क्य म्हणाले— “(तुम्ही विचारता) ज्ञान काय आणि ज्ञेय काय? ज्ञाता कोण आणि अज्ञ कोण? खरा तपस्वी कोण आणि अतपस्वी कोण? ‘सूर्य’ कोण आणि ‘अतिसूर्य’ कोण? तसेच विद्या काय आणि अविद्या काय?”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames a systematic set of philosophical distinctions—knowledge/knowable, knower/ignorant, true austerity/false austerity, and vidyā/avidyā—implying that ethical and spiritual progress depends on correct discernment of these categories.
Yājñavalkya is responding in a didactic setting within Śānti Parva, restating a sequence of questions that guide the forthcoming explanation of metaphysical and ethical fundamentals.