Shloka 28
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
पज्चविंशतिमं प्रश्न॑ पप्रच्छान्वीक्षिकी तदा । विश्वाविश्वं तथाश्चाश्वृं मित्र वरुणमेव च
pañcaviṁśatitamaṁ praśnaṁ papracchānvīkṣikī tadā | viśvāviśvaṁ tathā cāśvaṁ mitra varuṇam eva ca pṛthvīnātha |
तेव्हा त्याने आन्वीक्षिकी (तर्कविद्या) विषयी पंचविसावा प्रश्न विचारला. हे पृथ्वीनाथा! वेदासंबंधी चोवीस प्रश्न विचारून, पुढे तो म्हणाला—“विश्वा काय? अविश्व काय? अश्व काय? अनश्व काय? मित्र काय? वरुण काय?”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames a shift from purely Vedic questioning to Ānvīkṣikī—disciplined rational inquiry—by posing paired contrast-questions (all/not-all, horse/non-horse) and invoking Vedic deities (Mitra, Varuṇa). It highlights that understanding dharma and reality involves both scriptural tradition and careful conceptual analysis.
Yājñavalkya reports that, after a set of twenty-four questions about the Veda, the interlocutor raises the twenty-fifth question concerning Ānvīkṣikī and lists specific items to be defined or understood: viśvā, aviśva, aśva, non-aśva, and the deities Mitra and Varuṇa.