Shloka 4
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
वदन्ति कारण चेदं सांख्या: सम्यग् द्विजातय: । विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः
vadanti kāraṇa cedaṃ sāṅkhyāḥ samyag dvijātayaḥ | vijñāyeha gatīḥ sarvā virakto viṣayeṣu yaḥ ||
भीष्म म्हणाले—सम्यक् बोध असलेल्या सांख्यमतानुयायी द्विज असे कारणतत्त्व सांगतात: या जगात सर्व गती जाणून जो विषयांपासून विरक्त होतो, तोच देहत्यागानंतर मोक्ष प्राप्त करतो. ही गोष्ट सर्वांना स्पष्ट आहे; अन्य कोणत्याही उपायाने मोक्ष मिळणे अशक्य आहे. म्हणून ते सांख्यालाच मोक्षदर्शन म्हणतात.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is said to follow from clear discernment of the various destinies/courses of beings and from detachment (vairāgya) toward sense-objects; the Sāṅkhyas present this discriminative knowledge and dispassion as the decisive means to mokṣa.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma is teaching about liberation and philosophical paths; here he reports the Sāṅkhya position that true knowledge and detachment are the essential cause leading to freedom after the body is relinquished.