Shloka 8
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनत: परमभ्याददीत । ययास्य वाचा पर उद्विजेत नतां वदेद्रुषतीं पापलोक्याम्,किसीके मर्ममें आघात न पहुँचाये। दूसरोंसे निछ्ठर वचन न बोले। किसी नीच मनुष्यसे अध्यात्मशास्त्रका उपदेश न ग्रहण करे तथा जिसे सुनकर दूसरोंको उद्वेग हो, ऐसी नरकमें डालनेवाली अमंगलमयी बात भी मुँहसे न निकाले
nārun-tudaḥ syān na nṛśaṃsa-vādī na hīnataḥ param abhyādadīta | yayāsya vācā para udvijeta na tāṃ vaded ruṣatīṃ pāpa-lokyām ||
हंस म्हणाला—कोणाच्या मर्मावर घाव घालू नये, क्रूर वचन बोलू नये. नीच बुद्धीच्या माणसाकडून उच्च उपदेश स्वीकारू नये. आणि जी वाणी दुसऱ्यांना उद्विग्न करते—जी कठोर, अमंगल आणि पापलोकाकडे नेणारी आहे—ती बोलू नये.
हंस उवाच
Educational Q&A
Guard speech as a primary instrument of dharma: do not wound others, do not speak cruelly, avoid taking lofty instruction from a morally base source, and refrain from uttering words that cause agitation and lead to sin.
In Śānti Parva’s didactic setting, the Haṃsa delivers a compact ethical rule about right conduct, focusing especially on restraint in speech and discernment regarding from whom one receives spiritual instruction.