Shloka 13
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
त्रिंशन्मुहूर्त तु भवेदहश्न रात्रिश्न संख्या मुनिभि: प्रणीता । मास: स्मृतो रात््यहनी च त्रिंशत् संवत्सरो द्वादशमास उक्तः,तीस मुहूर्तका एक दिन-रात होता है। महर्षियोंने दिन और रात्रिके मुहूर्तोंकी संख्या उतनी ही बतायी है। तीस रात-दिनका एक मास और बारह मासोंका एक संवत्सर बताया गया है
triṁśan-muhūrtaṁ tu bhaved ahaś ca rātriś ca saṅkhyā munibhiḥ praṇītā | māsaḥ smṛto rātry-ahanī ca triṁśat saṁvatsaro dvādaśa-māsa uktaḥ ||
व्यास म्हणाले—तीस मुहूर्तांनी एक अहोरात्र (दिवस-रात्र) होतो; ही संख्या मुनिंनी निश्चित केली आहे. असे तीस अहोरात्र म्हणजे एक मास, आणि बारा मास म्हणजे एक संवत्सर (वर्ष) असे सांगितले आहे.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the traditional, sage-established reckoning of time—30 muhūrtas per full day-night, 30 day-nights per month, and 12 months per year—supporting orderly dharma, ritual timing, and disciplined life.
In Śānti Parva’s instructional setting, Vyāsa explains a standard calendrical framework, defining basic time units (muhūrta, day-night, month, year) as accepted by the sages.