प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence
Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue
पितोवाच वेदानधीत्य ब्रह्मचर्येण पुत्र पुत्रानिच्छेत् पावनार्थ पितृणाम् । अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो वन॑ प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत्,पिताने कहा--बेटा! द्विजको चाहिये कि वह पहले ब्रह्मचर्य-व्रतका पालन करते हुए सम्पूर्ण वेदोंका अध्ययन करे; फिर गृहस्थाश्रममें प्रवेश करके पितरोंकी सद्गतिके लिये पुत्र पैदा करनेकी इच्छा करे। विधिपूर्वक त्रिविध अग्नियोंकी स्थापना करके यज्ञोंका अनुष्ठान करे। तत्पश्चात् वानप्रस्थ-आश्रममें प्रवेश करे। उसके बाद मौनभावसे रहते हुए संन्यासी होनेकी इच्छा करे
Bhīṣma uvāca: Pitovāca—vedān adhītya brahmacaryeṇa putra putrān icchet pāvanārthaṃ pitṝṇām | agnīn ādhāya vidhivac ceṣṭa-yajño vanaṃ praviśyātha munir bubhūṣet ||
पिता म्हणाला—पुत्रा, प्रथम ब्रह्मचर्य-व्रत पाळून वेदांचे अध्ययन कर. मग गृहस्थाश्रमात प्रवेश करून पितरांच्या पावनार्थ पुत्राची इच्छा कर. विधिपूर्वक अग्नींची स्थापना करून शास्त्रोक्त यज्ञांचे अनुष्ठान कर. त्यानंतर वनात जाऊन वानप्रस्थ हो; आणि शेवटी मौन व संयम धारण करून संन्यासाची आकांक्षा कर.
भीष्म उवाच