Shloka 19
Adhyāya 164: Gautama as Guest; Kaśyapa’s Satkāra and the Fourfold Arthagati; Journey to Virūpākṣa
प्रतिकर्तु न शक्ता ये बलस्थायापकारिणे । असूया जायते तीव्रा कारुण्याद् विनिवर्तते
pratikartuṁ na śaktā ye balasthāyāpakāriṇe | asūyā jāyate tīvrā kāruṇyād vinivartate ||
भीष्म म्हणाले—जे लोक आपला अपकार करणाऱ्या बलवान पुरुषाला प्रत्युत्तर देऊ शकत नाहीत, त्यांच्या अंतःकरणात तीव्र असूया—दोषदर्शन व द्वेषमिश्र ईर्ष्या—उत्पन्न होते. पण करुणा जागी झाली की ती कटुता शांत होऊन निवृत्त होते.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When a person feels powerless to answer harm with retaliation, the mind often turns to asūyā—resentful fault-finding. Cultivating compassion (kāruṇya) dissolves that inner poison and restores ethical clarity.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhishma explains a common moral-psychological pattern: inability to punish a strong offender breeds bitterness, but compassion can neutralize it.