Shloka 26
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
Devanagari script
सूक्ष्ममोनीनि भूतानि तर्कगम्यानि कानिचित् । पक्ष्मणो5पि निपातेन येषां स्यथात् स्कन्धपर्यय:
Translation
अशा कितीतरी सूक्ष्म-योनीतील जीव आहेत, जे केवळ अनुमानानेच कळतात; मनुष्याच्या पापणीचा पडसाद जरी झाला तरी ज्यांचे खांदे तुटतात—अशा जीवहिंसेपासून कोण कितीपर्यंत वाचू शकेल?
Word by Word
सूक्ष्मsubtle
सूक्ष्म:
Karta
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म
FormNeuter, Nominative, Plural
योनीनिwombs/origins (births)
योनीनि:
Karta
TypeNoun
Rootयोनि
FormNeuter, Nominative, Plural
भूतानिbeings/creatures
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
तर्कby inference/reasoning
तर्क:
Karana
TypeNoun
Rootतर्क
FormMasculine, Instrumental, Singular
गम्यानिknowable/attainable
गम्यानि:
Karta
TypeAdjective
Rootगम्य
FormNeuter, Nominative, Plural
कानिsome/which
कानि:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Plural
चित्indeed/some (enclitic)
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
पक्ष्मणःof an eyelash/eyelid-hair
पक्ष्मणः:
TypeNoun
Rootपक्ष्मन्
FormNeuter, Genitive, Singular
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
निपातेनby the falling/downward motion
निपातेन:
Karana
TypeNoun
Rootनिपात
FormMasculine, Instrumental, Singular
येषाम्of whom/whose
येषाम्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Genitive, Plural
स्यात्would be/might occur
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
अथthen/indeed
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
स्कन्धof the shoulder
स्कन्ध:
TypeNoun
Rootस्कन्ध
FormMasculine, Genitive, Singular
पर्ययःchange/overturning/dislocation
पर्ययः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes