Shloka 25
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
Devanagari script
उदके बहव: प्राणा: पृथिव्यां च फलेषु च । नच वक्षिन्न तान हन्ति किमन्यत् प्राणयापनात्
Translation
पाण्यात अनेक जीव आहेत; पृथ्वीवर आणि वृक्षांच्या फळांतही अनेक कीटक आहेत. असा कोणताही मनुष्य नाही की जो यांपैकी कोणालाही कधी मारत नाही. हे जीवननिर्वाहावाचून दुसरे काय आहे?॥
Word by Word
उदकेin water
उदके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउदक
FormNeuter, Locative, Singular
बहवःmany
बहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
प्राणाःliving beings / lives
प्राणाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Nominative, Plural
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
फलेषुin fruits
फलेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वक्षिyou say / you will say
वक्षि:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent (Lat), 2, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
हन्तिkills
हन्ति:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent (Lat), 3, Singular, Parasmaipada
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अन्यत्other (than)
अन्यत्:
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
प्राणयापनात्from sustaining life; than mere livelihood
प्राणयापनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्राणयापन
FormNeuter, Ablative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes