Shloka 3
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
भीष्म उवाच नैतच्छुत्वा55गमादेव तव धर्मानुशासनम् | प्रज्ञासमवहारो5यं कविभि: सम्भूतं मधु
bhīṣma uvāca | naitat śrutvāgamād eva tava dharmānuśāsanam | prajñā-samavahāro 'yaṃ kavibhiḥ sambhūtaṃ madhu ||
भीष्म म्हणाले—वत्सा! हा धर्मोपदेश मी केवळ शास्त्र ऐकून तसाच तुझ्यासाठी सांगितलेला नाही. जशी मधमाशी अनेक फुलांच्या रसातून मध साठवते, तसा अनेक स्रोतांतील विवेकाचा सार विद्वान ऋषींनी एकत्र करून हा खजिना घडविला आहे. हे संचित विचार संकटकाळी उपयोगी पडतात; प्रत्येक वेळी अंधपणे लागू करण्यासाठी नाहीत. म्हणून तुझ्या मनात मोह वा विषाद येऊ देऊ नकोस.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes that dharma-teaching is not mere rote citation of scripture; it is a distilled compendium of practical wisdom gathered by sages from many sources, to be applied with discernment—especially in difficult situations—without falling into confusion or despair.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma continues advising the listener (contextually Yudhishthira) and clarifies the authority and purpose of his counsel: it is a carefully collected ‘honey’ of insights from learned tradition, meant for judicious use rather than rigid, universal application.