Shloka 19
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
Devanagari script
तत्र धर्मविदां तात निश्चयो धर्मनैपुणम् उद्यमो नैपुणं क्षात्रे बाहुवीर्यादिति श्रुति:
Translation
तात! धर्मज्ञांचा निश्चय जसा त्यांच्या धर्मविषयक निपुणतेचे लक्षण आहे, तसाच क्षत्रियाचा निपुणपणा असा सांगितला आहे की—बाहुबळाच्या आधाराने उन्नतीसाठी उद्योग करणे; हा श्रुतीचा निर्णय आहे।
Word by Word
तत्रthere, in that matter
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
धर्मविदाम्of the knowers of dharma
धर्मविदाम्:
TypeNoun
Rootधर्मविद्
FormMasculine, Genitive, Plural
तातO dear (son)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
निश्चयःdecision, determination
निश्चयः:
Karta
TypeNoun
Rootनिश्चय
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मनैपुणम्skill in dharma
धर्मनैपुणम्:
TypeNoun
Rootधर्मनैपुण
FormNeuter, Nominative, Singular
उद्यमःeffort, enterprise
उद्यमः:
Karta
TypeNoun
Rootउद्यम
FormMasculine, Nominative, Singular
नैपुणम्skill, proficiency
नैपुणम्:
TypeNoun
Rootनैपुण
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षात्रेin the kshatriya-duty / in the warrior sphere
क्षात्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Locative, Singular
बाहुवीर्यात्from arm-strength/valour
बाहुवीर्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबाहुवीर्य
FormNeuter, Ablative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
श्रुतिःscriptural statement, tradition
श्रुतिः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रुति
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes