Shloka 42
ते द्रोणपुत्रमासाद्य यथावृत्तं नयवेदयन्,उन संदेशवाहकोंने आकर द्रोणपुत्र अश्वत्थामासे यथावत् समाचार कह सुनाया। भारत! गदायुद्धमें भीमसेनका जैसा व्यवहार हुआ तथा राजाको जिस प्रकार धराशायी किया गया, वह सारा वृत्तान्त द्रोणपुत्रको बताकर दुःखसे संतप्त हो वे बहुत देरतक चिन्तामें डूबे रहे। फिर शोकसे व्याकुलचित्त एवं आर्त होकर जैसे आये थे वैसे चले गये
te droṇaputram āsādya yathāvṛttaṃ nyavedayan |
संजय म्हणाला—ते संदेशवाहक द्रोणपुत्र अश्वत्थामाजवळ जाऊन जे घडले ते जसेच्या तसे सांगू लागले—गदायुद्धात भीमसेनाचा व्यवहार कसा होता आणि राजा कसा पाडला गेला. हे वृत्त सांगून ते दुःखाने संतप्त होऊन बराच काळ चिंतेत बुडून राहिले; मग शोकाने व्याकुळ व आर्त होऊन जसे आले होते तसेच निघून गेले।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the moral weight of wartime conduct persists beyond the battlefield: actions in combat (especially those seen as improper) generate grief, agitation, and further escalation. It underscores the ethical scrutiny of kṣatriya behavior and the psychological consequences of adharma-perceived acts.
Messengers arrive to Aśvatthāmā and narrate the events of the mace-duel—Bhīma’s manner of fighting and the king’s being brought down. After delivering the report, they remain absorbed in sorrowful reflection for a time and then depart, leaving Aśvatthāmā with the grim news.