Shloka 22
Chapter 23: Śakuni Reports, Kaurava Advance, and Arjuna’s Penetration of the Host
Devanagari script
चचाल शब्दं कुर्वाणा सपर्वतवना मही । सदण्डा: सोल्मुका राजन् कीर्यमाणा: समन्तत:
Transliteration
cacāla śabdaṃ kurvāṇā saparvatavanā mahī | sadaṇḍāḥ solmukā rājan kīryamāṇāḥ samantataḥ ||
Translation
संजय म्हणाला—राजन्! जेव्हा गदा आणि जळते अग्निशलाके सर्व दिशांनी फेकले जात होते, तेव्हा पर्वत-वनांसह ही पृथ्वी प्रचंड गजर करीत जणू थरथर कापू लागली.
Word by Word
चचालshook/moved
चचाल:
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), 3, singular, परस्मैपद
शब्दम्a sound/noise
शब्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
कुर्वाणाmaking/causing
कुर्वाणा:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), feminine, nominative, singular
सshe/that (earth)
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, singular
पर्वतवनाःmountains and forests
पर्वतवनाः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वतवन (प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, plural
महीthe earth
मही:
Karta
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, singular
सदण्डाःwith staffs/clubs
सदण्डाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस-दण्ड (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, plural
सwith
स:
TypeIndeclinable
Rootस (उपसर्ग/अव्ययार्थक-पूर्वपद)
उल्मुकाःfirebrands/torches
उल्मुकाः:
Karta
TypeNoun
Rootउल्मुक (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
कीर्यमाणाःbeing scattered/poured forth
कीर्यमाणाः:
Karta
TypeVerb
Rootकॄ (धातु) / कीर्य (कर्मणि-प्रयोग)
Formशानच् (वर्तमान कर्मणि कृदन्त), masculine, nominative, plural
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraM
mahī (the earth)P
parvata (mountains)V
vana (forests)D
daṇḍa (clubs/staves)U
ulmuka (firebrands)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes