Shloka 31
Adhyaya 11 — Draupadī’s Grief, Demand for Justice, and Bhīma’s Departure
Devanagari script
शिबिरात् स्वाद् गृहीत्वा स रथस्य पदमच्युत:,(द्रोणपुत्रगतेनाशु ययौ मार्गेण भारत ।) भरतनन्दन! छावनीसे बाहर निकलकर अपनी टेकसे न टलनेवाले भीमसेन अश्वृत्थामाके रथका चिह्न देखते हुए उसी मार्गसे शीघ्रतापूर्वक आगे बढ़े, जिससे द्रोणपुत्र अश्व॒त्थामा गया था
Translation
भरतनंदना! छावणीबाहेर पडून, अढळ प्रतिज्ञेचा भीमसेन द्रोणपुत्र अश्वत्थामाच्या रथचिन्हांचा मागोवा घेत, तो ज्या मार्गाने गेला होता त्याच मार्गाने शीघ्र पुढे गेला।
Word by Word
शिबिरात्from the camp
शिबिरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशिबिर
FormNeuter, Ablative, Singular
स्वात्from (his) own (place/side)
स्वात्:
Apadana
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
गृहीत्वाhaving taken/holding
गृहीत्वा:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
रथस्यof the chariot
रथस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Singular
पदम्track/mark/footprint
पदम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद
FormNeuter, Accusative, Singular
अच्युतःAcyuta (Krishna)
अच्युतः:
Karta
TypeNoun (proper epithet)
Rootअच्युत
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रोणपुत्रगतेनby the path taken by Drona's son
द्रोणपुत्रगतेन:
Karana
TypeAdjective
Rootद्रोणपुत्र-गत
FormNeuter, Instrumental, Singular
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
ययौwent
ययौ:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
मार्गेणby the path/route
मार्गेण:
Karana
TypeNoun
Rootमार्ग
FormMasculine, Instrumental, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun (vocative epithet)
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes