Shloka 12
मौसलोत्पत्तिः — The Birth of the Musala and the Sages’ Pronouncement
विभावसु: प्रज्वलितो वाम॑ विपरिवर्तते । नीललोहितमज्जिष्ठा विसृजन्नर्चिष: पृथक्,अग्निदेव प्रजजलित होकर अपनी लपटोंको वामावर्त घुमाते थे। उनसे कभी नीले रंगकी, कभी रक्तवर्णी और कभी मजीठके रंगकी पृथक्-पृथक् लपटें निकलती थीं
vibhāvasuḥ prajvalito vāmaṁ viparivartate | nīlalohitamajjiṣṭhā visṛjann arciṣaḥ pṛthak |
वैशंपायन म्हणाले—प्रज्वलित अग्निदेव (विभावसु) वामावर्त फिरू लागले. त्यांच्यातून वेगवेगळ्या ज्वाळा निघत होत्या—कधी निळ्या, कधी रक्तवर्णी, तर कधी मंजीठासारख्या गडद लाल। अग्नीची ही वामगती आणि अस्वाभाविक रंगछटा धर्म-विश्वव्यवस्थेतील बिघाडाचे अशुभ लक्षण होते; ते मंगलकर्म नव्हे, तर अनिष्टाची चाहूल देत होते।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses ritual-omen language to show that when dharma is destabilized, nature and sacred signs also become distorted. A leftward-whirling fire and abnormal flame-colors function as ethical-cosmic warnings: actions that violate order eventually manifest as unavoidable calamity.
Vaiśampāyana describes a portent: Agni, fully kindled, begins to rotate in a leftward spiral and emits distinct flames of unusual colors (blue, blood-red, madder). This is presented as an ominous sign foreshadowing impending disaster in the Mausala Parva events.