Shloka 12
भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति उपालम्भः
Bhīṣma’s Reproof to Duryodhana
पुत्र तव महाराज चुकोप स निशाचर: । महाराज! हाथियोंकी सेनासे घिरे हुए आपके पुत्र दुर्योधनको आते हुए देख वह निशाचर कुपित हो उठा || ११ ह || ततः प्रववृते युद्ध तुमुलं लोमहर्षणम्
sañjaya uvāca |
putras tava mahārāja cukopa sa niśācaraḥ |
mahārāja! hāthiyōṅkī senāse ghire hue āpake putra duryodhanako āte hue dekh vah niśācara kupita ho uṭhā ||
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam ||
महाराज! गजानीकाने वेढलेला तुमचा पुत्र दुर्योधन येताना पाहताच तो निशाचर क्रोधाने भडकला. मग घोर, प्रचंड कोलाहलाचा आणि रोमांच उभा करणारा युद्धप्रसंग सुरू झाला.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how anger (krodha) rapidly intensifies conflict: the sight of an opponent’s advance triggers rage, and that inner agitation immediately manifests as a terrifying battle. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring warning that uncontrolled passion accelerates violence and suffering.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a niśācara warrior becomes furious upon seeing Duryodhana advancing, protected by an elephant contingent. As a result, a fierce and frightening engagement begins.