Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

विनि:सृत्य महोल्काभिस्तिमिरं सर्वतोदिशम्‌ । अन्योन्यमुपतिष्ठद्धिस्तत्र चोक्त महर्षिभि:,सम्पूर्ण दिशाओंमें अन्धकार व्याप्त होनेके कारण बड़ी-बड़ी मशालें जलाकर घरसे निकले हुए महर्षियोंने एक-दूसरेके पास उपस्थित हो इन उत्पातोंके सम्बन्धमें अपना मत इस प्रकार प्रकट किया है

viniḥsṛtya maholkābhis timiraṃ sarvato diśam | anyonyam upatiṣṭhaddhis tatra cokta maharṣibhiḥ ||

सर्व दिशांना घोर अंधार पसरताच महर्षी मोठमोठ्या मशाली घेऊन आपल्या आश्रमांतून बाहेर पडले. ते एकमेकांच्या जवळ जमले आणि या अशुभ उत्पातांविषयी आपला विचारपूर्वक निर्णय व्यक्त करू लागले.

विनिःसृत्यhaving gone out, after emerging
विनिःसृत्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवि-निः-√सृ (सरणे)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, absolutive; no person/number
महा-उल्काभिःwith great torches/meteors
महा-उल्काभिः:
Karana
TypeNoun
Rootउल्का
FormFeminine, Instrumental, Plural
तिमिरम्darkness
तिमिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootतिमिर
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वतःon all sides, everywhere
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
दिशम्direction/region
दिशम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Singular
अन्योन्यम्one another, mutually
अन्योन्यम्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
उपतिष्ठद्भिःby those approaching/standing near
उपतिष्ठद्भिः:
Karana
TypeVerb
Rootउप-√स्था (तिष्ठति)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), Masculine, Instrumental, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
and
:
TypeIndeclinable
Root
उक्तम्was said
उक्तम्:
TypeVerb
Root√वच्
Formक्त (भूतकर्मणि/भूतकृदन्त), Neuter, Nominative, Singular
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Kartr
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Instrumental, Plural

व्यास उवाच

V
Vyāsa
M
Maharṣis (great seers)
M
Mahā-ulkā (great torches)