Shloka 8
Sāttvika-vṛtta-kathana (Brahmā on the Conduct of Sattva) — Chapter 38
उपेक्षा ब्रह्मचर्य च परित्यागश्न सर्वश: | निर्ममत्वमनाशीष्ट्वमपरिक्षतधर्मता,विश्वास, लज्जा, तितिक्षा, त्याग, पवित्रता, आलस्यरहित होना, कोमलता, मोहका अभाव, प्राणियोंपर दया करना, चुगली न खाना, हर्ष, संतोष, गर्वहीनता, विनय, सद्बर्ताव, शान्तिकर्ममें शुद्धभावसे प्रवृत्ति, उत्तम बुद्धि, आसक्तिसे छूटना, जगत्के भोगोंसे उदासीनता, ब्रह्मचर्य, सब प्रकारका त्याग, निर्ममता, फलकी कामना न करना तथा धर्मका निरन्तर पालन करते रहना--ये सब सत्त्वगुणके कार्य हैं
vāyudeva uvāca | upekṣā brahmacaryaṃ ca parityāgaś ca sarvaśaḥ | nirmamatvam anāśiṣṭvam aparīkṣata-dharmatā || viśvāsaḥ lajjā titikṣā tyāgaḥ pavitratā ālasya-rahitatā komalatā moha-abhāvaḥ prāṇiṣu dayā paiśunya-avarjanam harṣaḥ santoṣaḥ agarvitā vinayaḥ sadvṛttam śānti-karmaṇi śuddha-bhāvena pravṛttiḥ uttamā buddhiḥ āsakti-vimokṣaḥ jagad-bhogeṣu udāsīnatā brahmacaryam sarva-tyāgaḥ nirmamatā phala-kāmanā-rahitatā dharmasya nirantara-pālanam—etāni sarvāṇi sattva-guṇasya kāryāṇi ||
वायुदेव म्हणाले—उपेक्षा, ब्रह्मचर्य आणि सर्वथा त्याग; निर्ममता, फळाची अपेक्षा नसणे व धर्मात अढळ स्थैर्य; विश्वास, लज्जा, तितिक्षा, दानशीलता, पवित्रता, आळसाचा अभाव, मृदुता, मोहाचा अभाव; प्राणिमात्रांवर दया, चुगली/निंदा टाळणे, हर्ष, समाधान; गर्वरहित नम्रता, विनय, सद्वर्तन; शान्तिकर्मात शुद्ध भावनेने प्रवृत्ती, उत्तम बुद्धी, आसक्तीपासून मुक्ती, जगाच्या भोगांबद्दल उदासीनता; संयम, सर्वत्याग, अपरिग्रह, निष्कामता आणि धर्माचे निरंतर पालन—ही सर्व सत्त्वगुणाची लक्षणे व कार्ये आहेत.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse lists ethical and psychological traits—self-restraint, non-possessiveness, purity, compassion, humility, detachment, and acting without craving results—as the defining manifestations of sattva-guṇa (the quality of clarity and goodness) and urges steady adherence to dharma.
Vāyudeva is speaking as a teacher, characterizing sattva by enumerating its observable virtues, thereby guiding the listener toward a sattvic way of life grounded in renunciation, peace-oriented conduct, and continuous righteousness.