Shloka 36
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
Devanagari script
संनियम्येन्द्रियग्रामं निर्घोषं निर्जने वने । कायमभ्यन्तरं कृत्स्नमेकाग्र: परिचिन्तयेत्
Translation
निर्जन वनात इंद्रियसमुदाय संयमित करून, शब्दशून्य होऊन, एकाग्रचित्ताने आपल्या देहाच्या बाहेर व आत प्रत्येक अंगात परिपूर्ण परब्रह्म परमात्म्याचे चिंतन करावे।
Word by Word
संनियम्यhaving restrained
संनियम्य:
TypeVerb
Rootसम्-नि-यम् (धातु: यम्)
Formल्यप् (क्त्वा-अर्थे), कर्तरि, अव्यय (absolutive)
इन्द्रियग्रामम्the group of senses
इन्द्रियग्रामम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रियग्राम
FormMasculine, Accusative, Singular
निर्घोषम्soundless, without noise
निर्घोषम्:
TypeAdjective
Rootनिर्घोष
FormMasculine, Accusative, Singular
निर्जनेin a solitary (place)
निर्जने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिर्जन
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
कायम्the body
कायम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाय
FormMasculine, Accusative, Singular
अभ्यन्तरम्inner, internal
अभ्यन्तरम्:
TypeAdjective
Rootअभ्यन्तर
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्स्नम्entire, whole
कृत्स्नम्:
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormMasculine, Accusative, Singular
एकाग्रःone-pointed (in mind)
एकाग्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकाग्र
FormMasculine, Nominative, Singular
परिचिन्तयेत्should contemplate/meditate upon
परिचिन्तयेत्:
TypeVerb
Rootपरि-चिन्त्
Formविधिलिङ्, optative, Third, Singular, परस्मैपद
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes