Shloka 32
Vyāsa’s Boon-Offer and Dhṛtarāṣṭra’s Remorse in the Forest Assembly (आश्रमवासिक पर्व, अध्याय ३६)
Devanagari script
दावाग्निना समायुक्ते स च राजा पिता तव । संजयस्तु महामात्रस्तस्माद् दावादमुच्यत,इसके बाद महाभागा गान्धारी, तुम्हारी माता कुन्ती तथा तुम्हारे ताऊ राजा धृतराष्ट्र-- ये तीनों ही दावाग्निमें जलकर भस्म हो गये; परंतु महामात्य संजय उस दावाग्निसे जीवित बच गये हैं
Translation
दावाग्नीने वेढलेल्या तुझ्या पितृतुल्य त्या राजालाही (धृतराष्ट्राला) भस्म व्हावे लागले; परंतु महामात्य संजय त्या दावानलातून सुटून वाचले.
Word by Word
दावाग्निनाby the forest-fire
दावाग्निना:
Karana
TypeNoun
Rootदावाग्नि
FormMasculine, Instrumental, Singular
समायुक्तेwhen (he was) beset/engulfed
समायुक्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसमायुक्त
FormMasculine, Locative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पिताfather
पिता:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
तवof you / your
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
महामात्रःthe great minister
महामात्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमहामात्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormAblative, Singular
दावात्from the forest-fire
दावात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदाव
FormMasculine, Ablative, Singular
अमुच्यतwas released / escaped
अमुच्यत:
TypeVerb
Rootमुच्
FormAorist (passive), 3rd, Singular
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes