Shloka 89
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
Devanagari script
यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत् ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् | नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्
Translation
यातुधानी म्हणाली—मुनिवर! तुमच्या नावाचा हा निरुक्तही मला क्लेशाने उच्चारल्या जाणाऱ्या अक्षरांसारखा वाटतो; मी ते धारण करू शकत नाही. जा—कमळांनी भरलेल्या सरोवरात उतरा.
Word by Word
यातुधानीthe female rākṣasī (Yātudhānī)
यातुधानी:
Karta
TypeNoun
Rootयातुधानी
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एतत्this
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तेof you / your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
दुःखव्याभाषिताक्षरम्whose syllables are uttered with pain (painful-to-pronounce)
दुःखव्याभाषिताक्षरम्:
TypeAdjective
Rootदुःख-व्याभाषित-अक्षर
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एतत्this (name/word)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
धारयितुम्to bear/hold/retain
धारयितुम्:
TypeVerb
Rootधृ
FormTumun (infinitive)
शक्यम्possible
शक्यम्:
TypeAdjective
Rootशक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
गच्छgo
गच्छ:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperative, Second, Singular
अवतरdescend, enter (down into)
अवतर:
TypeVerb
Rootअव-तॄ
FormImperative, Second, Singular
पद्मिनीम्the lotus-pond / lotus-lake
पद्मिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद्मिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
भरद्वाज उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes