Shloka 5
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
bhārata! tadā rājā kuśiko tatra śilpinām abhiprāyānusāreṇa nirmitaṃ bahuvidhaṃ divyaṃ dravyajātaṃ dadarśa—kvacit rajataśikharaiḥ śobhitāḥ parvatāḥ, kvacit kamalapūrṇāni sarāṃsi, kvacit citraśālāḥ toraṇāni ca virājante; bhūmau kvacit suvarṇamaṇḍitaṃ dṛḍhaṃ talaṃ, kvacit haritaharitā tṛṇarājiḥ. sahakārān praphullāṃś ca ketakoddālakān varān | aśokān sahakundāṃś ca phullāṃś caivātimuktakān ||
भीष्म म्हणाले—हे भारत, त्या वेळी राजा कुशिकाने तेथे शिल्प्यांच्या अभिप्रायानुसार निर्मित अनेक दिव्य वस्तू पाहिल्या। कुठे रुपेरी शिखरांनी शोभलेले पर्वत, कुठे कमलांनी भरलेली सरोवरे; कुठे नानाविध चित्रशाळा व तेजस्वी तोरणे। भूमीवर कुठे सुवर्णमंडित दृढ फरशी, तर कुठे हिरव्या गवताची शोभा। आंब्यांना बहर आला होता; केतक, उद्दालक, अशोक-कुंद आणि फुललेले अतिमुक्तकही दिसत होते—म्हणून तो प्रदेश समृद्धी व मंगळ यांचा सुसंयोजित देखावा भासत होता।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores a dharmic ideal of kingship where prosperity and beauty are not mere luxury but signs of ordered governance and auspiciousness—human skill (śilpa) aligned with right intention produces a harmonious environment that supports ethical life.
Bhishma describes how King Kushika beholds a marvelously constructed setting: silver-peaked mountains, lotus lakes, painted halls, ornate gateways, gold-laid floors, green grass, and many blossoming trees—an immersive vision of cultivated, almost celestial splendour.