Shloka 47
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
१३३ अज:ः--अजन्मा, १३४ बहुरूप:--बहुत-से रूप धारण करनेवाले, १३५ गन्धधारी--कुंकुम और कस्तूरी आदि सुगन्धित पदार्थ धारण करनेवाले, १३६ कपर्दी-- जटाजूटधारी, १३७ ऊर्ध्वरेता:--अखण्डित ब्रह्मचर्यवाले, १३८ ऊर्ध्वलिजड्ा:--, १३९ ऊर्ध्वशायी--आकाशमें शयन करनेवाले, १४० नभ: स्थलः--आकाश जिनका वासस्थान है वे ।।
ajāḥ ajanmā bahurūpo gandhadhārī kapardī ūrdhvaretā ūrdhvaliṅgaḥ ūrdhvaśāyī nabhasthalaḥ || trijaṭī cīravāsāś ca rudraḥ senāpatir vibhuḥ | ahaścaraḥ naktaṃcaraś tigmamanyuḥ suvarcasaḥ ||
वायुदेव म्हणाले—तो अज, बहुरूपी; कुंकुम-कस्तुरी आदी पवित्र सुगंध धारण करणारा, जटाधारी तपस्वी आहे. त्याची प्राणशक्ती ऊर्ध्वस्थ—अखण्ड ब्रह्मचर्यात दृढ; ज्याचे लिंगचिन्ह ऊर्ध्व आहे; जो वर शयन करतो जणू आकाशातच विसावतो; आणि ज्याचे निवासस्थान उघडे नभ आहे. तो त्रिजटी, वल्कलवस्त्रधारी; रुद्र—दुःखनिवारक; गणांचा सेनापती, सर्वव्यापी; दिवसाही विचरणारा व रात्रीही विचरणारा; अधर्मावर तीक्ष्ण क्रोध करणारा, तरीही दिव्य तेजाने उजळलेला।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverence for the divine as simultaneously transcendent (unborn, all-pervading) and immanent (active by day and night), and it upholds ascetic self-mastery—especially brahmacarya—as a source of spiritual power and radiance directed toward the protection of dharma.
Vāyu-deva is praising Rudra/Śiva through a litany of epithets, describing his ascetic marks, cosmic dwelling, leadership of divine hosts, and fierce energy that opposes wrongdoing, as part of a broader devotional and ethical discourse in the Anuśāsana Parva.