Shloka 69
अजो महार्ह: स्वाभाव्यो जितामित्र: प्रमोदन: । आनन्दो नन्दनो नन्द: सत्यधर्मा त्रिविक्रम:
ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ | ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ ||
भीष्म म्हणाले—तो अज, अजन्मा आहे; महार्ह, परम पूजनीय; स्वाभाव्य, स्वयंसिद्ध व नित्यपरिपूर्ण; जितामित्र, शत्रूंवर विजय मिळविणारा; प्रमोदन, केवळ स्मरणाने हर्ष देणारा. तो आनंद—आनंदस्वरूप; नंदन—सर्वांना प्रसन्न करणारा; नंद—संपूर्ण ऐश्वर्याने युक्त; सत्यधर्मा—सत्य व धर्मस्वभाव असलेला; आणि त्रिविक्रम—तीन पावलांत त्रिलोकी मोजणारा आहे।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches devotion grounded in ethics: the Supreme is unborn and self-established, yet actively protects dharma by overcoming hostile forces; remembering such a Lord brings inner joy, and His nature is truth and righteousness.
Bhīṣma is reciting divine epithets (a stuti-like sequence) describing Viṣṇu’s qualities and deeds—especially the Trivikrama act of measuring the three worlds—within the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma and worship.