Shloka 11
धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्
Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct
स द्विजो वैश्यतामेति वैश्यो वा शूद्रतामियात् । स्वधर्मात् प्रच्युतो विप्रस्तत: शूद्रत्वमाप्तुते
sa dvijo vaiśyatām eti vaiśyo vā śūdratām iyāt | svadharmāt pracyuto vipras tataḥ śūdratvam āpnute ||
महादेव म्हणाले—जो द्विज आपला स्वधर्म सोडून वैश्योचित कर्म करतो, तो वैश्यत्वाला प्राप्त होतो. तसेच वैश्य जर शूद्रांचे आचरण व व्यवसाय स्वीकारतो, तर तो शूद्रत्वाला जातो. त्याचप्रमाणे ब्राह्मणही स्वधर्मापासून ढळून शूद्रसदृश कर्म केल्यास शूद्रभाव प्राप्त करतो. लोभ, मोह किंवा प्रमादामुळे स्वधर्मत्याग हा नैतिक व आध्यात्मिक अधःपतन मानला आहे; त्याचे फळ पुढील जन्मापर्यंत पोहोचते.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that abandoning one’s svadharma and adopting duties considered improper to one’s station is a form of ethical and spiritual fall, described here as leading to a lower social/spiritual status and even a corresponding rebirth.
Śrīmahēśvara (Mahādeva) is instructing about the consequences of deviating from prescribed duties (varṇa-based svadharma), using the examples of a dvija/brāhmaṇa taking up vaiśya or śūdra-type work and a vaiśya taking up śūdra-type work.