Shloka 6
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
(भूत्वा पूर्व गृहस्थस्तु पुत्रानृण्यमवाप्य च । कलत्रकार्य संतृप्प कारणात् संत्यजेद् गृहम् ।।
bhūtvā pūrvaṁ gṛhasthas tu putrān ṛṇyam avāpya ca | kalatrakārya-saṁtṛptaḥ kāraṇāt saṁtyajed gṛham ||
avasthāpya mano dhṛtyā vyavasāya-purassaraḥ | nirdhano vā sadāro vā vanavāsāya sa vrajet ||
श्री महेश्वर म्हणाले—मनुष्याने प्रथम गृहस्थाश्रमात राहून पुत्रोत्पादनाने पितृऋण फेडावे आणि पत्नी व गृहस्थजीवनातून उद्भवणारी कर्तव्ये पूर्ण करावीत; त्यानंतर धर्मसाधनेसाठी गृहत्याग करावा. धैर्याने मन स्थिर करून, दृढ निश्चयाने तो वनवासास निघावा—निर्धन व एकाकी, किंवा पत्नीसमवेत—कारण वानप्रस्थाचा हा शिस्तबद्ध मार्ग लौकिक कर्तव्यांतून अध्यात्मसाधनेकडे जाणारा जाणिवपूर्वक संक्रमण आहे.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
One should follow a staged ethical life: fulfill householder obligations—especially duties to ancestors through progeny and responsibilities connected with marriage—then, with firm resolve, transition to forest-dwelling for the focused pursuit of dharma and spiritual discipline.
Śrī Maheśvara instructs on the proper progression of the āśrama system, describing when and how a person should leave household life and depart for the forest, either alone and unencumbered or together with his wife, guided by steadiness of mind and determination.