Shloka 25

Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)

Devanagari script

श्रीमहेश्वर उवाच अहिंसा सत्यवचनं सर्वभूतानुकम्पनम्‌ । शमो दानं यथाशक्ति गार्हस्थ्यो धर्म उत्तम:

Transliteration

śrīmaheśvara uvāca: ahiṃsā satyavacanaṃ sarvabhūtānukampanam | śamo dānaṃ yathāśakti gārhasthyo dharma uttamaḥ ||

Translation

श्रीमहेश्वर म्हणाले—देवि! कोणत्याही प्राण्याची हिंसा न करणे, सत्य बोलणे, सर्व भूतांवर करुणा ठेवणे, मनाचे शमन व इंद्रियसंयम, आणि शक्तीनुसार दान देणे—हा गृहस्थाश्रमाचा उत्तम धर्म आहे.

Word by Word

• श्रीमहेश्वरः: Śrī Maheśvara (Lord Śiva)
• श्रीमहेश्वरः: Karta
• Type: Noun
• Root: श्रीमहेश्वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada

• अहिंसा: non-violence
• अहिंसा: Karta
• Type: Noun
• Root: अहिंसा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• सत्यवचनम्: truthful speech
• सत्यवचनम्: Karta
• Type: Noun
• Root: सत्यवचन
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• सर्वभूतानुकम्पनम्: compassion toward all beings
• सर्वभूतानुकम्पनम्: Karta
• Type: Noun
• Root: सर्वभूतानुकम्पन
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• शमः: tranquility/self-control (of mind)
• शमः: Karta
• Type: Noun
• Root: शम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दानम्: giving/charity
• दानम्: Karta
• Type: Noun
• Root: दान
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• यथाशक्ति: according to one's ability
• Type: Indeclinable
• Root: यथा-शक्ति

• गार्हस्थ्यः: pertaining to the householder (gṛhastha)
• गार्हस्थ्यः: Karta
• Type: Adjective
• Root: गार्हस्थ्य
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• धर्मः: dharma/duty
• धर्मः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उत्तमः: best/supreme
• Type: Adjective
• Root: उत्तम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

श्रीमहेश्वर उवाच

Characters & Entities

• Śrī Maheśvara (Śiva)
• Devī