Shloka 2
Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
Devanagari script
भीष्म उवाच सर्वज्ञां सर्वतत्त्वज्ञां देवलोके मनस्विनीम् । कैकेयी सुमना नाम शाण्डिलीं पर्यपृच्छत
Translation
भीष्म म्हणाले—राजन्! देवलोकातील एक प्रसंग आहे. सर्वतत्त्वज्ञ, सर्वज्ञ आणि मनस्विनी शाण्डिली देवीला केकयराजाची कन्या सुमना हिने अशा प्रकारे प्रश्न केला.
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
सर्वज्ञाम्all-knowing (her)
सर्वज्ञाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
सर्वतत्त्वज्ञाम्knower of all principles/realities (her)
सर्वतत्त्वज्ञाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वतत्त्वज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
देवलोकेin the world of the gods
देवलोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवलोक
FormMasculine, Locative, Singular
मनस्विनीम्wise/strong-minded (her)
मनस्विनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनस्विनी
FormFeminine, Accusative, Singular
कैकेयीKaikeyi (woman of Kekaya)
कैकेयी:
Karta
TypeNoun
Rootकैकेयी
FormFeminine, Nominative, Singular
सुमनाSumana
सुमना:
Karta
TypeNoun
Rootसुमना
FormFeminine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
शाण्डिलीम्Shandili
शाण्डिलीम्:
Karma
TypeNoun
Rootशाण्डिली
FormFeminine, Accusative, Singular
पर्यपृच्छत्asked (respectfully/fully)
पर्यपृच्छत्:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada, परि
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes