Shloka 31
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
Devanagari script
युष्माकं पैतृकं राज्यं भुज्यते तापसात्मजै: । इन्द्रेण भेदितास्ते तु युद्धेउन्योन्यमपातयन्
Translation
“तुमचे पितृपरंपरागत राज्य तपस्व्याच्या पुत्रांनी येऊन उपभोगले आहे.” इंद्राने फूट पाडल्यामुळे ते परस्परांशी भिडले आणि युद्धात एकमेकांना पाडून मारू लागले.
Word by Word
युष्माकम्of you (pl.)
युष्माकम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, षष्ठी, बहुवचन
पैतृकम्ancestral, paternal
पैतृकम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपैतृक
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
कर्म (भुज्यते इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootराज्य
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
भुज्यतेis enjoyed/possessed
भुज्यते:
—
TypeVerb
Rootभुज्
Formलट् (वर्तमान), कर्मणि (passive), प्रथम, एकवचन
तापसof an ascetic
तापस:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतापस
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
आत्मजैःby the sons
आत्मजैः:
करण (कर्तृ-निर्देशः कर्मणि-प्रयोगे)
TypeNoun
Rootआत्मज
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
करण
TypeNoun
Rootइन्द्र
Formपुं, तृतीया, एकवचन
भेदिताःsplit, set at variance
भेदिताः:
—
TypeParticiple
Rootभिद्
Formक्त (past passive participle), पुं, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु
युद्धेin battle
युद्धे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
अन्योन्यम्each other, mutually
अन्योन्यम्:
कर्म (परस्पर-सम्बन्धे)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
अपातयन्they caused to fall / struck down
अपातयन्:
—
TypeVerb
Rootपत्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथम, बहुवचन
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes