Shloka 44
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
अश्वमेधस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोति मानव: । कुन्तीनन्दन! जो एक सालतक छठे समय अर्थात् तीन-तीन दिनोंपर भोजन करता है, वह मनुष्य अश्वमेध यज्ञका फल पाता है ।। ४३ इ ।। चक्रवाकप्रयुक्तेन विमानेन स गच्छति
aśvamedhasya yajñasya phalaṁ prāpnoti mānavaḥ | kuntīnandana! yo ekasālatak ṣaṣṭhe samaye arthāt tritridinopari bhojanaṁ karoti, sa manuṣya aśvamedhayajñasya phalaṁ prāpnoti || cakravākaprayuktena vimānena sa gacchati ||
अंगिरा म्हणाले—मनुष्य अश्वमेध यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो. हे कुंतीनंदना! जो पूर्ण एक वर्ष ‘षष्ठकाळ’—म्हणजे तीन-तीन दिवसांनी एकदा—भोजन करतो, तो अश्वमेध यज्ञाचे फळ पावतो. चक्रवाक पक्ष्यांनी जोडलेल्या दिव्य विमानातून तो उच्च लोकांकडे प्रस्थान करतो.
अंगियरा उवाच
Educational Q&A
Severe self-restraint and sustained austerity (regulated eating over a year) can yield spiritual merit comparable to grand royal sacrifices, emphasizing inner discipline over external ritual scale.
Sage Aṅgiras instructs Kuntī’s son (Yudhiṣṭhira) about the fruits of austerities, stating that a year-long regimen of eating once every three days grants the merit of the Aśvamedha and leads to ascent in a celestial vimāna.