Shloka 47
Tapovana-praveśaḥ — The King’s Entry into the Sacred Grove and Vision of the Āśrama
वैशग्पायन उवाच इत्युक्त्वा स महीं देवो ब्रह्मा राजन् विसृज्य च । आदिदेश तदा सर्वान् विबुधान् भूतकृत् स्वयम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! सम्पूर्ण भूतोंकी सृष्टि करनेवाले भगवान् ब्रह्माजीने ऐसा कहकर उस समय पृथ्वीको तो विदा कर दिया और समस्त देवताओंको यह आदेश दिया--'देवताओ! तुम इस पृथ्वीका भार उतारनेके लिये अपने-अपने अंशसे पृथ्वीके विभिन्न भागोंमें पृथक्ू-पृथक् जन्म ग्रहण करो। वहाँ असुरोंसे विरोध करके अभीष्ट उद्देश्यकी सिद्धि करनी होगी”
Vaiśampāyana uvāca: ity uktvā sa mahīṃ devo brahmā rājan visṛjya ca | ādi-deśa tadā sarvān vibudhān bhūta-kṛt svayam ||
वैशम्पायन म्हणाले—राजन्! असे बोलून भूतसृष्टिकर्ता देव ब्रह्माने पृथ्वीला निरोप दिला आणि स्वतः सर्व देवांना आज्ञा केली—“पृथ्वीचा भार हलका करण्यासाठी तुम्ही आपापल्या अंशांनी पृथ्वीच्या निरनिराळ्या प्रदेशांत वेगवेगळे जन्म घ्या; तेथे असुरांचा प्रतिकार करून अभिप्रेत हेतू सिद्ध करावा।”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic principle of cosmic responsibility: when disorder burdens the world, divine powers act through delegated agency—gods taking partial incarnations—to restore balance by opposing destructive forces (asuras) and fulfilling a higher purpose.
After addressing Earth’s plight, Brahmā dismisses her and issues an instruction to all the gods: they should take birth in different places through their own portions to reduce Earth’s burden and to counter the asuras, thereby achieving the intended divine objective.