Shloka 27
खाण्डवदाहे देवविमुखता तथा मयदानवाभयदानम् | Khāṇḍava Burning: Devas Withdraw; Maya Granted Protection
Devanagari script
को हि तत्रैव भुक्त्वान्न॑ भाजनं भेत्तुमहति । मन्यमान: कुले जातमात्मानं पुरुष: क्वचित्,“अपनेको कुलीन माननेवाला कौन ऐसा मनुष्य है, जो जिस बर्तनमें खाये, उसीमें छेद करे
Transliteration
ko hi tatraiva bhuktvānna bhājanaṁ bhettum arhati | manyamānaḥ kule jātam ātmānaṁ puruṣaḥ kvacit ||
Translation
वैशंपायन म्हणाले—ज्या भांड्यात खाल्ले, त्याच भांड्याला छेदणे किंवा फोडणे—असा कोण करील? स्वतःला कुलीन मानणारा पुरुष कधी असे करील काय?
Word by Word
कःwho
कः:
Karta
TypeNoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवjust/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
TypeVerb
Rootभुज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
भाजनम्vessel/dish
भाजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाजन
FormNeuter, Accusative, Singular
भेत्तुम्to break/pierce
भेत्तुम्:
TypeVerb
Rootभिद्
Formतुमुन् (infinitive)
अर्हतिis fit/deserves
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
मन्यमानःthinking/considering
मन्यमानः:
Karta
TypeVerb
Rootमन्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
कुलेin a family/lineage
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
जातम्born
जातम्:
TypeAdjective
Rootजात
Formक्त (past passive participle of √जन्), Masculine, Accusative, Singular
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरुषःman/person
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
क्वचित्ever/anywhere (at any time)
क्वचित्:
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
bhājana (vessel)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes