Previous Verse
Next Verse

Shloka 85

समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः

Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī

समासो भारतस्यायमत्रोक्त: पर्वसंग्रह: । पौष्यं पौलोममास्तीकमादिरंशावतारणम्‌,मयस्य दर्शनं चैव आदिपर्वणि कथ्यते । इस प्रकार यहाँ संक्षेपसे महाभारतके पर्वोका संग्रह बताया गया है। पौष्य, पौलोम, आस्तीक, आदिअंशावतरण, सम्भव, लाक्षागृह, हिडिम्बवध, बकवध, चैत्ररथ, देवी द्रौपदीका स्वयंवर, क्षत्रियधर्मसे राजाओंपर विजयप्राप्तिपूर्वक वैवाहिक विधि, विदुरागमन, राज्यलम्भ, अर्जुनका वनवास, सुभद्राका हरण, हरणाहरण, खाण्डवदाह तथा मयदानवसे मिलनेका प्रसंग--यहाँतककी कथा आदिपर्वमें कही गयी है

samāso bhāratasya ayam atroktāḥ parvasaṅgrahaḥ | pauṣyaṃ paulomam āstīkam ādir aṃśāvatāraṇam, mayasya darśanaṃ caiva ādiparvaṇi kathyate |

येथे महाभारताचा संक्षिप्त पर्व-संग्रह सांगितला आहे. आदिपर्वात पौष्य, पौलोम, आस्तीक; देवांशांच्या अंशावतरणाचा आदिवृत्तांत; तसेच मयदानवाच्या दर्शनाचा प्रसंग कथन केला आहे.

समासःsummary
समासः:
Karta
TypeNoun
Rootसमास
FormMasculine, Nominative, Singular
भारतस्यof the Mahabharata
भारतस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभारत
FormNeuter, Genitive, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
Formtrue
उक्तःsaid / stated
उक्तः:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
पर्वसंग्रहःcollection/summary of the books (parvans)
पर्वसंग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वसंग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
पौष्यम्the Paushya episode
पौष्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootपौष्य
FormNeuter, Nominative, Singular
पौलोमम्the Pauloma episode
पौलोमम्:
Karta
TypeNoun
Rootपौलोम
FormNeuter, Nominative, Singular
आस्तीकम्the Astika episode
आस्तीकम्:
Karta
TypeNoun
Rootआस्तीक
FormNeuter, Nominative, Singular
आदिbeginning / first
आदि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootआदि
Formtrue
अंशावतारणम्the descent of portions (incarnations)
अंशावतारणम्:
Karta
TypeNoun
Rootअंशावतारण
FormNeuter, Nominative, Singular
मयस्यof Maya (the Danava)
मयस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमय
FormMasculine, Genitive, Singular
दर्शनम्meeting / sight
दर्शनम्:
Karta
TypeNoun
Rootदर्शन
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formtrue
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formtrue
आदि-पर्वणिin the Adi Parva
आदि-पर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआदि-पर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
कथ्यतेis narrated / is told
कथ्यते:
TypeVerb
Rootकथ्
FormPresent (Lat), Passive, Third, Singular

राम उवाच

M
Mahābhārata (Bhārata)
Ā
Ādi Parva
P
Pauṣya
P
Pauloma
Ā
Āstīka
M
Maya (Dānava)

Educational Q&A

The verse functions as a structural and ethical orientation: it signals that the epic’s moral inquiry (dharma under pressure) is grounded in origins—how lineages, vows, curses, and divine ‘portions’ set the conditions for later choices and consequences.

The speaker provides a brief table of contents for the Ādi Parva, naming key sub-episodes—Pauṣya, Pauloma, Āstīka, the account of aṃśāvatāraṇa (partial divine manifestations), and the meeting with Maya—indicating what will be narrated in the opening book.